เกาะขามใหญ่

รายละเอียด

หมู่บ้านชาวประมงเล็กๆ เรียบง่าย มีประวัติเป็นยาวนานคู่กับเกาะสีชัง ด้วยวัฒนธรรมประเพณีอันเข้มแข็งส่งผ่านจากรุ่นสู่รุ่นหลายคนคงคุ้นหูกับชื่อประเพณี “วันไหลเกาะขามใหญ่” หรือ การทำบุญขึ้นปีใหม่ของคนทะเล ประเพณีแต่เดิมเรียกกันว่า ประเพณีก่อพระทรายน้ำไหล จากนั้นจึงมากลายเป็นประเพณีวันไหล สันนิษฐานว่าเกิดขึ้นที่เกาะขามใหญ่แห่งนี้ จากนั้นจึงแพร่หลายขึ้นไปบนฝั่งชลบุรี โดยได้รับการส่งเสริมจากหน่วยงานท้องถิ่นของรัฐ ทำให้ทุกวันนี้ผู้คนในยุคปัจจุบันไม่ทราบแหล่งที่มาอันแน่ชัด จากมรดกทางวัฒนธรรมประเพณีอันยิ่งใหญ่ ถือกำเนิดขึ้นบนแผ่นดินเล็กๆ เกาะที่มีประชากรไม่ถึง 30 กว่า ครัวเรือนแห่งนี้

ในอดีตชาวบ้านเกาะสีชังและเกาะขามใหญ่หากินอยู่กับน้ำทะเล ในช่วงวันสงกรานต์ 13 เมษายน หรือเทศกาลวันก่อพระทรายน้ำไหล ชาวบ้านจะช่วยกันขนทรายเข้าวัดตามความเชื่อที่ว่า เมื่อเราเดินเข้าออกวัดอาจจะมีดินทรายติดเท้าออกมาด้วย ถือว่าเป็นบาปอย่างหนึ่ง ในช่วงวันปีใหม่จึงนิยมการขนทรายเข้าวัด เพื่อเป็นการทดแทนทรายที่เราได้นำออกจากวัด จึงก่อพระเจดีย์ทรายขึ้น โดยให้มีความสวยงามประดับประดาดอกไม้และริ้วธง เป็นพุทธบูชา หลังจากนั้นจึงมีการละเล่นพื้นบ้านทำบุญเลี้ยงพระ จัดเลี้ยงผู้มาร่วมงานสร้างความสามัคคีระหว่างชุมชน เมื่อชาวบ้านมีอาชีพเดียวกันคือทำประมงพื้นบ้าน ปลากะตักเป็นสินค้าขึ้นชื่อมากในขณะนั้น ว่ากันว่าน้ำปลาที่ผลิตจากปลากะตักของเกาะขามใหญ่มีรสชาติดีที่สุดไม่เป็นสองรองที่ใด ด้วยคุณสมบัติพิเศษจากตัวปลาคือความมันผลิตน้ำปลาได้รสชาติที่กลมกล่อม ชื่อเสียงจึงโด่งดังไปไกล คนทะเลทั้งเกาะขามและเกาะสีชังต่างออกหาปลากะตักกันแทบทั้งสิ้น เพราะชุกชุมในช่วงเดือน ต.ค. – เม.ย. เป็นสินค้าส่งออกที่ได้รับการยอมรับเป็นอย่างสูง จากปากคำของผู้สูงอายุในพื้นถิ่นเกาะขามใหญ่เล่าว่า “วันที่ 18 เมษายนของปีหนึ่ง ในรัชสมัยรัชกาลที่ 5 ณ พื้นที่ชายหาดอันกว้างขวางของเกาะขามใหญ่ ขณะคนทะเลเกาะสีชังนำเรือและเครื่องมือจับปลากลับมาจากหาปลา โดยตรงไปเกาะขามใหญ่ก่อนกลับไปยังเกาะสีชัง เพื่อมาซักล้างทำความสะอาดอุปกรณ์แหน อวน และเรือ ณ บริเวณหาดทรายเกาะข้ามใหญ่อยู่ประจำ ด้วยบรรยากาศงานประเพณีการทำบุญปีใหม่บวกกับกิจกรรมล้างเครื่องมืออันคุณเคยและต้องการประหยัดน้ำจืดที่ไม่สามารถนำมาสาดเล่นเพราะในอดีตเกาะสีชังมักมีปัญหาขาดแคลนน้ำจืดอยู่เสมอ จึงเกิดกิจกรรมการสาดน้ำทะเลบนชายหาดของเกาะขามใหญ่ หนุ่มสาวผลัดกันอุ้มกันลงน้ำชายหาด เกาะขามใหญ่จึงกลายเป็นจุดกำเนิดประเพณีวันไหลตั้งแต่บัดนั้นเป็นต้นมา” ชาวเกาะสีชังจึงถือเป็นประเพณีสืบมาว่า เทศกาลตรุษสงกรานต์ไทย โดยเฉพาะเช้าของวันที่ 18 เม.ย. ไม่ว่าจะอยู่แห่งหนใดต้องเดินทางกลับมาที่เกาะสีชัง และข้ามไปเล่นน้ำกันถามสารทุกข์สุกดิบ ขอขมาลาโทษ ปรับความเข้าใจซึ่งกันและกันในชุมขนของเกาะขามใหญ่และสีชัง โดยไฮไลท์ของประเพณีงานวันไหลอยู่ที่ “การอุ้มสาวลงน้ำ” ฝ่ายชายจะเข้าไปขอ อนุญาติฝ่ายหญิงด้วยถ้อยคำที่สุภาพ เมื่ออุ้มสาวลงน้ำพอถึงในน้ำทะเลจะมีการสาดน้ำอวยพรให้แก่กันและกัน จากนั้นยังมีการอุ้มผู้หลักผู้ใหญ่ลงน้ำเพื่อขอพร และยังมี กิจกรรมอื่นๆ อีกมากมาย แต่ทุกอย่างล้วนอยู่บนชายหาดบนเกาะขามใหญ่ ท่ามกลางท้องทะเลสายลมและแสงแดด ระหว่างผู้คน 2 เกาะ ยาวนานนับ 100 ปี

รายละเอียดสถานที่

เกาะขามใหญ่ เป็นเกาะขนาดเล็กตั้งอยู่กลางทะเล ในปัจจุบันเป็นหมู่บ้านโอทอปเพื่อการท่องเที่ยว เป็นหมู่ที่ 7 ของตำบล ท่าเทววงษ์ อำเภอเกาะสีชัง อยู่ห่างจากเกาะสีชังประมาณ 1 กิโลเมตร พื้นที่บนเกาะครอบคลุมทั้งหมด 13 ไร่เศษ ภาษีโรงเรือนสามารถเก็บได้ 200 บาทต่อปี รอบเกาะเป็นร่องน้ำลึกจึงเป็นที่อยู่อาศัยของสัตว์น้ำต่างๆ มากมาย กลายเป็นความสมบูรณ์ทางธรรมชาติ สิ่งมีชีวิตที่สามารถนำบริโภคได้ถึง 30 ชนิด อาทิ ปลาหมึก ปลาสละ หอยมือเสือ หอยนมสาว หอยกระปุก หอยเป๋าฮือ ปูม้า ปิงทะเล ปิงขาว และปิงขนุน รวมไปถึงดอกไม้ทะเลต่างๆ ด้านสาธารณูปโภคมีถนนรอบเกาะและบ่อน้ำกักน้ำไว้ใช้ ส่วนไฟฟ้าเปิดและปิดเป็นเวลา มีการบริหารจัดการของชุมชมที่เข้มแข็ง ส่งเสริมให้เป็นชุมชนการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ที่มีการจัดระเบียบอย่างลงตัว ด้วยทรัพยากรอันจำกัดของพื้นที่ ประชากรร่วมมือกันส่งเสริมอนุรักษ์ธรรมชาติอย่างเป็นรูปธรรม ความกระทัดรัดและจำกัดในหลายด้านของเกาะขามใหญ่ ได้กลับกลายเป็นความคล่องตัวในการบริหารจัดการไปจนถึงรักษาสภาพสิ่งแวดล้อมให้สมบูรณ์ จนทำให้เกาะขามใหญ่วันนี้แทบไม่น่าเชื่อว่า จะมีปลาการ์ตูนและปะการังเป็นจุดดึงดูดนักท่องเที่ยว ให้ตกปลา ตกหมึก กางเต็นท์นอน โดยชุมชนคนเกาะขามใหญ่ให้ความร่วมกันอย่างดียิ่ง ทั้งเป็นชุมชนปลอดยาเสพติด ปลอดการพนัน ปลอดการทะเลาะวิวาท รักษาความสะอาด ใช้ทรัพยากรให้คุ้มค่ามากที่สุด รวมถึงชุมชนเสนอให้เทศบาลตำบลเกาะสีชังออกเป็นเทศบัญญัติขยายแนวเขตออกไปอีก 100 เมตร เพื่อไม่ให้เรือมาทอดสมอป้องกันการทอดสมอ ลากอวน แสดงเจตนารมณ์คนเกาะขามใหญ่หัวใจอนุรักษ์

“มาเกาะขามใหญ่แล้วไม่ได้ตกหมึกหรือกินหมึกถือว่ายังมาไม่ถึง” เป็นคำพูดที่แท้แน่นอน อีกหนึ่งบทพิสูจน์ว่าของผู้เยือนเกาะขามใหญ่ สามารถใช้วัดตนเองได้ว่ามาถึงเกาะแห่งนี้แล้วหรือยัง เมื่อลงจากเรือเดินทอดน่องไปบนสะพานท่าเรือแห่งเดียวบนเกาะแห่งนี้ ทางปูนด้านขวามือ ทุกระยะจะมีศาลาบังแดดอย่างดีให้เหล่าพรานเบ็ดทดลอง โชค และความอดทนของตนเองว่าว่าจะได้ปลาตามที่หมายใจไว้ ที่ศาลาจะมีรูสำหรับว่าเบ็ดไว้หลายรู หากยังไม่พอใจยังมีอีกศาลา หรือจะใช้โขดหินธรรมชาติเป็นกองบัญชาการก็คงไม่มีใครว่า แต่หากเปลี่ยนใจไม่ไปทางขวาแล้ว ตัดสินใจเดินตรงเข้าไปในหมู่บ้านเกาะขามใหญ่ภายในมีร้านค้าให้เราได้ซื้อเสบียงของใช้ต่างๆ สิ่งของจำเป็นสำหรับการเฝ้ารอปลาไปจนถึงเช่าจักรยานทุ่นแรงการเดิน เส้นทางนี้หากเดินเลาะริมทะเลไปบนทางปูนที่ทอดยาวไป จะเห็นเกาะสีชังอีกมุมสานต่อจินตนาการให้เรานึกเรื่องราวประวัติศาสตร์ และความเจริญในครั้งอดีตของเมืองท่าชายฝั่งแห่งแรกของไทย เดินไปอีกนิดจะพบสถานีกรมอุทกศาสตร์ กองทัพเรือ เดินไปอีกไม่ไกลนักจะเห็นแท่งเสาขนาดใหญ่สีขาว เป็นเสาที่แสดงเส้นทางการเดินเรือในอดีตโดยทางชุมชนเกาะขามใหญ่ได้ใช้เป็นอีกหนึ่งสัญลักษณ์ของตัวเกาะส่งให้นักท่องเที่ยวมาถึงบริเวณมักอดไม่ได้ที่จะต้องถ่ายรูปคู่กับเสาแห่งนี้ แต่ที่สำคัญที่สุดคือ บริเวณนี้แหละที่นักตกปลาจากฝั่งชลบุรี และทุกสารทิศล้วนแต่มาลองฝีมือกันคับคั่งของทุกๆ วัน แต่หากเดินไปสักครู่จะถึงด้านท้ายเกาะเป็นชายหาดส่วนตัวเงียบสงบ บริเวณนี้สามารถมองเห็นเกาะขามน้อยได้อย่างชัดเจนที่สุด และจุดนี้เองคือบริเวณที่เพาะเลี้ยงขยายพันธุ์ปลาการ์ตูน และฟื้นฟูแนวปะการังรวมไปถึงระบบนิเวศต่างๆ หากนักท่องเที่ยวต้องการศึกษาเพิ่มเติมสามารถแจ้งทางชุมชน เพื่อจัดเตรียมฐานในการเรียนรู้เรื่องต่างๆ ต่อไป

เมื่อเดินเล่น หรือปั่นจักรยานทำกิจกรรมคงยากนักที่จะไม่พบเห็นวิถีชีวิตอีกอย่างหนึ่งอันโดดเด่นของเกาะขามใหญ่ คือ การทำปลาหมึกแดดเดียว ด้วยแดดแรง ลมจัด ปลาหมึกแดดเดียวของที่นี่เล่าลือว่าอร่อยที่สุดในประเทศ ตะแกรงตากปลาหมึกถือเป็นคู่บ้านของชาวชุมชนขามใหญ่ ส่งออกแดนไกลสร้างชื่อเสียงให้กับจังหวัดชลบุรีมาอย่างยาวนาน ทั้งผลผลิต สถานที่ ผู้คน สิ่งแวดล้อมอันอุดมสมบูรณ์อากาศที่บริสุทธิ์ ชุมชนเกาะขามใหญ่เป็นเกาะตัวอย่างที่สามารถจัดการกับทรัพยากรให้ได้อย่างลงตัว ใช้ทุกอย่างได้ประโยชน์สูงสุด

กิจกรรม

1. การตกปลา การตกปลาหมึก
2. การขี่จักรยานรอบเกาะ
3. การขุดหอยกระปุก
4. เหมาเรือออกตกปลาในยามค่ำคืน
5. เรียนรู้วิธีการแปรรูปอาหารทะเล

ข้อปฎิบัติ

1. นักท่องเที่ยวทุกคนต้องซื้อ EM BALL อย่างน้อยคนละ 2 ลูก นำไปโยน ลงทะเลเพื่อสร้างออกซิเจนและแพลงตอนในน้ำ สร้างทรัพยากรในน้ำสร้างความสมดุล
2. คนที่ตกปลาจะได้ปลาที่ตกได้เท่านั้น
3. เวลาน้ำลงห้ามจับสัตว์น้ำทุกชนิด เช่น หอย ปู ปลิงทะเล
4. ห้ามนำอวนมาจับสัตว์น้ำทุกชนิด
5. ช่วยกันรักษาความสะอาด และไม่ทิ้งขยะลงทะเล
6. ห้ามเล่นการพนันทุกชนิด
7. ห้ามก่อกองไฟก่อนได้รับอนุญาต

การเดินทาง

เส้นทาง ขึ้นเรือที่ท่าเกาะลอย จอดรถค้างคืนได้ที่ท่าฟรี ใช้เวลาเดินทางประมาณ 30 นาที สามารถติดต่อเหมาเรือให้ไปบริเวณรอบๆเกาะได้ เกาะขามใหญ่จะอยู่ใกล้กับเกาะขามน้อย จากท่าเรือเทววงษ์ 1 กิโลเมตร

ระยะทาง

จากท่าเรือเทววงษ์ 1 กิโลเมตร


เวลาทำการ: ทุกวัน 07:00 - 19:00 น.

พิกัดสถานที่

ณ ตำบลท่าเทววงษ์ อำเภอเกาะสีชัง จังหวัดชลบุรี